Islah Harcı Hesaplama

Islah Harcı Nedir?, Islah, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 176 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan önemli bir usul kurumudur. Bu kurum sayesinde, dava tarafları —yargılamanın belirli bir aşamasına kadar olmak kaydıyla— daha önce yaptıkları usule ilişkin işlemleri, örneğin dava konusunu, talep sonucunu, delilleri veya savunmalarını tek taraflı olarak tamamen ya da kısmen değiştirme, düzeltme veya genişletme hakkına sahiptir.

Islah uygulaması, özellikle kısmi dava şeklinde açılmış davalarda önem kazanırÖrneğin, davacı başlangıçta yalnızca alacağının bir kısmını dava konusu yapmışsa; ilerleyen süreçte ortaya çıkan bilirkişi raporları, yeni deliller veya hukuki değerlendirmeler doğrultusunda talebini artırmak isteyebilir. Bu durumda talep artışı, ıslah yoluyla gerçekleştirilebilir. Ancak bu artışın geçerli sayılabilmesi için, artırılan tutar üzerinden hesaplanan ıslah harcının yasal süresinde ve usule uygun şekilde yatırılması zorunludur.

Islah Harcı Nasıl Hesaplanır?

Islah harcı, yargılama sırasında davacının talep ettiği meblağı artırması hâlinde ortaya çıkan ve artırılan kısım için ayrıca ödenmesi gereken bir yargı harcıdır. 2025 yılı itibarıyla geçerli olan yasal düzenlemeye göre, ıslah harcı; artırılan talep değeri üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan karar ve ilam harcının dörtte biri olarak ödenir. Bu oran, Harçlar Kanunu Genel Tebliği (2025) uyarınca belirlenmiştir. Islahın geçerli sayılabilmesi için, bu tutarın yasal süresi içerisinde tam ve doğru şekilde yatırılması gerekmektedir.

Başlangıçta yatırılan peşin harç, yalnızca dava dilekçesinde belirtilen değer için geçerlidir. Davacı, sonradan talep ettiği tutarı artırdığında, artan kısım için yeniden harç ödemek zorundadır. Bu ödeme yapılmadan, artırılan miktarın mahkeme nezdinde dikkate alınması ve hükme bağlanması mümkün değildir. Dolayısıyla, ıslah harcının doğru hesaplanması ve süresi içinde ödenmesi, usule uygun bir ıslah işlemi için zorunludur.

Örnek Hesaplama:

• İlk Dava Değeri: 10.000 TL
  (Davacı, davayı başlangıçta bu tutar üzerinden açmıştır.)
• Islah ile Artırılan Miktar: 100.000 TL
  (Talep edilen toplam meblağ 110.000 TL’ye çıkarılmıştır. Artan kısım 100.000 TL’dir.)
• Karar ve İlam Harcı (Artırılan Kısım Üzerinden):
  100.000 TL × 0,06831 = 6.831 TL
• Ödenmesi Gereken Islah Harcı (Karar harcının dörtte biri):
  6.831 TL ÷ 4 = 1.707,75 TL

Bu örnekte, davacının ıslah ettiği 100.000 TL’lik kısım yargılamaya dâhil edilebilmesi için 1.707,75 TL tutarında ıslah harcı yatırması gerekmektedir. Harç yatırılmadığı takdirde, artan talep kısmı geçerli sayılmaz ve hüküm konusu yapılamaz.

Islah Harcı Ne Zaman ve Nereye Yatırılır?

Islah işlemi, tahkikat aşaması sona ermeden önce yapılmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ve devamı maddelerine göre taraflar, yalnızca bir defaya mahsus olmak üzere ıslah yoluyla taleplerini veya savunmalarını genişletebilir, değiştirebilir ya da düzeltebilir. Ancak bu hakkın geçerli ve usule uygun bir şekilde kullanılabilmesi, birtakım şartların yerine getirilmesine bağlıdır.

Islahın Geçerli Sayılabilmesi İçin:

• Islah dilekçesi mahkemeye sunulmalıdır.
• Bu dilekçeye konu edilen artırılan dava değeri üzerinden hesaplanan harç, mahkeme veznesine peşin olarak yatırılmalıdır.
• Harç, karar ve ilam harcının dörtte biri oranında olup artırılan kısmın binde 68,31’i üzerinden hesaplanır.

Nereye Yatırılır?

Islah nedeniyle doğan harçlar, ilgili yargılamanın görüldüğü mahkemenin veznesine (adliye veznesi) peşin olarak yatırılır. Harç ödendikten sonra dekont ya da ödeme belgesi, ıslah dilekçesi ekine konularak mahkemeye sunulmalıdır.

Islah Harcı Ödenmezse Ne Olur?

Islah harcının hiç yatırılmaması halinde, Harçlar Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılması gündeme gelir. Eksik harç yatırılmışsa, Harçlar Kanunu m. 30 uyarınca davacıya harcı tamamlama imkânı tanınabilir. Ancak, süre içerisinde harç tamamlanmazsa, mahkeme dosyanın işlemden kaldırılmasına veya ıslahın geçersiz sayılmasına karar verebilir.

Islahın Hukuki Niteliği

Islah, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 176. maddesinde düzenlenen ve davanın taraflarına tanınan tek taraflı irade beyanına dayalı bir usul işlemidir. Islah işlemi, karşı tarafın rızasına veya mahkemenin iznine gerek olmaksızın, taraflardan birinin yaptığı usul işlemini tamamen ya da kısmen düzeltmesine imkân tanır.

Islah, taraflara dilekçeler teatisinden sonra iddia ve savunmalarını değiştirme imkânı tanıyan istisnai bir yöntemdir. Ancak bu hak tek seferliktir ve tahkikat bitmeden kullanılması gerekir.

Islahın Geçerli Olması İçin Şartlar:

• Islah yazılı veya duruşmada sözlü olarak yapılabilir.
• Islah dilekçesiyle birlikte, hesaplanan ıslah harcı mahkeme veznesine peşin olarak yatırılmalıdır.
• Islah işlemi yapıldıktan sonra bir hafta içinde, ıslah edilen usul işlemi yerine getirilmelidir (örneğin yeni dava dilekçesi verilmelidir). Aksi halde, ıslah yapılmamış sayılır (HMK m. 180-181).

Islah işlemi, ıslah edilen tarihten itibaren geçerli olur ve bu tarih itibarıyla daha önce yapılmış olan işlemler, ıslah edilen kısımlar bakımından hükümsüz hâle gelir. Tam ıslah halinde, önceki dava dilekçesi geçerliliğini yitirir; dava, tamamen yenilenmiş dilekçeyle kaldığı yerden devam eder. Kısmi ıslah söz konusu olduğunda ise sadece ıslah edilen bölümler açısından yeni durum esas alınır, diğer kısımlar aynen geçerliliğini korur.

İdari Yargıda Islah

İdari yargılamada genel anlamda ıslah kurumu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki gibi kapsamlı bir şekilde uygulanmaz. Zira 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), davacının dava dilekçesinden sonra iddia ve taleplerini değiştirmesine izin vermez. Ancak bu kuralın bir istisnası, tam yargı davaları bakımından getirilmiştir.

Tam Yargı Davalarında Islah İstisnası

2013 yılında yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik doğrultusunda, İYUK m. 16/4 hükmü uyarınca:

Tam yargı davalarında, talep edilen miktar bir defaya mahsus olmak üzere ve harç yatırılarak, karar verilinceye kadar artırılabilir. Usule ilişkin süre sınırlamaları bu durumda uygulanmaz.

Bu düzenleme sayesinde, tam yargı davasında talep edilen tazminat miktarı, tarafın başvurusu üzerine, karar verilinceye kadar yalnızca bir defaya mahsus olarak artırılabilir. Ancak bu artırıma ilişkin olarak;

• Binde 68,31 oranında nispi karar ve ilam harcı hesaplanmalı,
• Bu harcın dörtte biri peşin olarak mahkeme veznesine yatırılmalıdır,
• Artırılan miktar ve harç ödeme bilgileriyle birlikte, karşı tarafa otuz gün süreyle savunma hakkı tanınarak tebliğ yapılmalıdır.

Bu yönüyle, idari yargıda uygulanan bu sınırlı ıslah imkanı, özel hukuk davalarındaki ıslah müessesesiyle benzer nitelik taşımakta, ancak sadece tazminat miktarıyla sınırlı bir artırıma izin verilmektedir. Bu hak da yalnızca bir defaya mahsus kullanılabilir.

Islah, dava stratejisinin en hassas noktalarından biridir. Yanlış bir işlem, hak kaybına neden olabilir.

İstanbul Avukat 
Hukuki sürecinizde en doğru adımları atmak için uzman desteği alın.
📞 Bize ulaşın, haklarınızı birlikte koruyalım.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Islah Harcı ve Islah İşlemi