Tehir-i İcra (İcranın Geri Bırakılması) Nedir?

Tehir-i icra (icranın geri bırakılması) nedir? İlamlı icra takibine konu edilen bir mahkeme kararının, üst mahkeme incelemesi tamamlanıncaya kadar icrasının geçici olarak durdurulmasını sağlayan önemli bir hukuki mekanizmadır. Ancak bu korumadan yararlanabilmek için İcra ve İflas Kanunu’nun 36. maddesinde öngörülen usul ve süre şartlarına titizlikle uyulması gerekmektedir. Aşağıda, uygulamada hak kaybı yaşanmaması adına izlenmesi gereken adım adım süreç özetlenmiştir.

TEHİR-İ İCRA NEDİR ?

Tehir-i icra (icranın geri bırakılması), ilamlı icra takiplerinde borçlunun mahkeme kararını istinaf veya temyiz etmesi halinde, kararın kesinleşmesine kadar icra işlemlerinin geçici olarak durdurulmasını sağlayan önemli bir hukuki güvencedir. İcra ve İflas Kanunu’nun 32 ve 36. maddelerinde düzenlenen bu kurum, kararın üst mahkeme denetiminden geçmesi sürecinde borçlunun telafisi güç veya imkânsız zararlarla karşılaşmasını önlemeyi amaçlamaktadır.

Türk hukuk sisteminde ilamların icrası kural olarak kesinleşmeye bağlı değildir. Bir mahkeme kararı istinaf veya temyiz edilmiş olsa dahi, alacaklı ilamlı icra takibi başlatabilir. Bu nedenle kanun koyucu, borçlunun üst mahkeme incelemesi tamamlanıncaya kadar korunmasını sağlamak amacıyla tehir-i icra kurumunu düzenlemiştir.

Hukuki Dayanak: İİK m.32 ve m.36

İcra ve İflas Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca, ilamlı icra takibinde borçluya icra emri tebliğ edilir ve borçluya 7 gün içinde borcu ödemesi veya tehir-i icra kararı getirmesi ihtar edilir. Eğer bu süre içinde ödeme yapılmaz ya da tehir-i icra kararı sunulmazsa cebri icra işlemleri devam eder.

İİK m.36 ise icranın geri bırakılması prosedürünü ayrıntılı şekilde düzenlemektedir. Yargıtay uygulamasında da istinaf veya temyiz başvurusunun tek başına icrayı durdurmayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle borçlunun ayrıca tehir-i icra talebinde bulunması ve kanunda öngörülen şartları eksiksiz yerine getirmesi gerekmektedir.

Tehir-i İcra Sürecinin Aşamaları

A. Üst Mahkemeye Başvuru

İlk aşamada borçlu, yerel mahkeme kararını istinaf veya temyiz eder. Bu başvurunun tehir-i icra talepli olarak yapıldığını gösteren belge (derkenar) temin edilir. Bu belge, icra dosyasında mehil talebinin dayanağını oluşturur.

B. Teminat Gösterme Zorunluluğu

İİK m.36 uyarınca icranın geri bırakılabilmesi için borçlunun dosya borcunu karşılayacak miktarda teminat göstermesi zorunludur. Teminatın amacı, alacaklının hakkının güvence altına alınmasıdır.

Kabul edilen teminat türleri arasında; nakit depo, banka teminat mektubu, taşınır veya taşınmaz rehni, esham ve tahvilat ya da muteber banka kefaleti yer almaktadır. Sunulan teminatın yalnızca ana parayı değil, faiz, vekalet ücreti ve icra masrafları gibi tüm fer’ileri de kapsaması gerekmektedir.

Borçlu Devlet ise veya adli yardımdan yararlanıyorsa teminat şartı aranmayabilir. Bu durum Anayasa Mahkemesi kararlarında da kabul edilmiştir.

C. Mehil Vesikası (Süre) Alınması

Teminatın sunulmasının ardından borçlu icra müdürlüğünden süre talep eder. Teminatın uygunluğu icra mahkemesinin denetimine sunulur. Kabul edilmesi halinde borçluya genellikle 60 veya 90 günlük mehil vesikası verilir.

Mehil süresi içinde icra takibi durur. Bu süre zarfında alacaklı yeni haciz işlemleri yapamaz. Yargıtay uygulamasında, dosya borcunun tamamını karşılayan teminat sunulmuşsa mevcut hacizlerin kaldırılması gerektiği yönünde yerleşik içtihat bulunmaktadır.

D. Üst Mahkeme Kararının İbrazı

Borçlu, verilen mehil süresi içinde Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay’dan icranın geri bırakılması kararını alarak icra dosyasına sunmalıdır. Gerekli harç ve masrafların yatırılması zorunludur. Süre içinde karar ibraz edilmezse teminat alacaklıya ödenebilir.

3. Üst Mahkeme Kararına Göre Sonuçlar

Üst mahkeme kararı onarsa, tehir-i icra kararı kendiliğinden ortadan kalkar ve teminat alacaklıya ödenir. Karar bozulursa icra işlemleri durur ve teminatın iadesi bozmanın kapsamına göre değerlendirilir.

İstinaf başvurusunun esastan reddedilmesi ve temyiz yoluna başvurulması halinde, teminatın alacaklıya ödenmesi için Yargıtay sürecinin beklenmesi gerekebilmektedir.

4. Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Tehir-i icra kararının yalnızca UYAP sistemine yüklenmiş olması yeterli görülmeyebilir; kararın süresi içinde icra dosyasına fiilen sunulması gerekir. Aksi takdirde mehil süresi dolmuş sayılabilir.

Teminatın sehven alacaklıya ödenmesi durumunda icra müdürlüğünün düzeltme işlemi yapabileceği yargı kararlarında belirtilmiştir. Ancak bu tür hatalar ciddi hak kayıplarına yol açabileceğinden sürecin dikkatle takip edilmesi gerekir.

Sonuç ve Değerlendirme

Tehir-i icra kurumu, ilamlı icra takiplerinde borçluya önemli bir koruma sağlamaktadır. Ancak bu koruma otomatik değildir; başvuru, teminat, mehil ve kararın süresinde ibrazı gibi usuli şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.

Sürecin teknik yapısı ve sürelerin kısa olması nedeniyle hak kaybı yaşanmaması adına icra hukuku alanında deneyimli bir avukat desteğiyle sürecin yürütülmesi önem taşımaktadır.

Diğer Makalelerimize Ulaşmak İçin Linke Tıklayabilirsiniz.

Diğer Makalelerimize Ulaşmak İçin Linke Tıklayabilirsiniz.

ADIM ADIM TEHİR-İ İCRA SÜRECİ

1. ADIM: Kararın Tehiri İcra Talepli İstinaf/Temyiz Edilmesi

• Yerel mahkeme kararına karşı istinaf veya temyiz dilekçesinde mutlaka “Tehiri İcra Taleplidir” ibaresi yer almalıdır.
• Talep açıkça yapılmalı ve gerekli harç yatırılmalıdır (YHGK 2016/234).
• Mahkemeden, kararın tehiri icra talepli olarak üst mahkemeye taşındığına dair derkenar alınmalıdır.

2. ADIM: Dosya Kapak Hesabının Yapılması

• İcra dairesinden, “Tehiri icra kararı getirmek üzere mehil vesikası alacağım” denilerek kapak hesabı talep edilir.
• Hesaplanan tutar; asıl alacak, faiz, vekalet ücreti, harç ve masrafları kapsamalıdır.
• Teminatın, dosya alacağını tüm fer’ileri ile birlikte karşılaması zorunludur (Yargıtay 12. HD 2018/4002).

3. ADIM: Teminatın Sunulması (İİK m.36)

• Nakit, süresiz ve kesin banka teminat mektubu veya kabul edilebilir diğer teminat türleri sunulur.
• Uygulamada genellikle 60–90 günlük faiz farkı da eklenerek teminat verilir.
• Dosya borcunun tamamını karşılayan teminat sunulduğunda mevcut hacizlerin “aşkın” hale geldiği kabul edilir ve kaldırılması talep edilebilir (Yargıtay 12. HD 2018/4686).

4. ADIM: Mehil Vesikası Alınması

• Teminat kabul edildikten sonra icra müdürü, üst mahkemeden karar getirmek üzere genellikle 60 veya 90 günlük süre verir.
• Bu belgeye Mehil Vesikası denir.
• Bu süre içinde icra takibi durur; satış yapılamaz ve tahsilat gerçekleşmez.
• Hacizler kaldırılmazsa icra mahkemesine şikayet yoluna gidilebilir.

5. ADIM: Üst Mahkemeden “İcranın Geri Bırakılması” Kararının Alınması

• Mehil vesikası ile birlikte ilgili BAM veya Yargıtay’a başvuru yapılır.
• Üst mahkeme, dosya üzerinden “İcranın Geri Bırakılmasına” karar verir.
• Bu karar, hüküm kesinleşinceye kadar icra takibini durdurur.

6. ADIM: Kararın Süresinde İcra Dosyasına Sunulması

• Üst mahkeme kararı, mehil süresi dolmadan icra dosyasına sunulmalıdır.
• Süre içinde sunulmazsa alacaklı teminatı paraya çevirebilir (Yargıtay 12. HD 2022/8876).
• Süre takibi hayati önem taşır.

7. ADIM: Sürecin Sonuçlanması

• Bozma halinde: Teminatın iadesi ve hacizlerin kaldırılması talep edilir (Yargıtay 12. HD 2022/8725).
• Onama halinde: Teminat alacaklıya ödenir ve takip kesinleşir.

Bu linkten bize ulaşabilirsiniz : https://www.tasci.av.tr/iletisim/

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)