HAGB Sisteminde Yeni Dönem: Karara Karşı İstinaf ve Tam Hukukilik Denetimi

Hesap bilgilerinin verilmesi, kastın ispatı, iştirak sınırı ve geçiş hükümleri

7589 sayılı Kanun | 31 Temmuz 2026 | Güncelleme: 8 Ağustos 2026

Düzenleme kamuoyunda ‘IBAN kiralama suçu’ olarak anılsa da TCK m.158/4 bağımsız bir suç veya yeni bir nitelikli hâl yaratmıyor. Dolandırıcılığa iştirak yalnızca hesap ya da ödeme aracını kullandırmakla sınırlıysa cezada yarı oranında indirim öngörüyor.

1. Kuralın doğru hukuki niteliği

TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkra; TCK m.157 veya m.158’deki dolandırıcılık suçlarına iştirakin, haksız menfaat sağlama amacıyla ödeme aracı ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı hesabının kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlı kalması hâlinde verilecek cezanın yarı oranında indirilmesini düzenler.

Dolayısıyla ‘hesabını veren herkes otomatik olarak nitelikli dolandırıcıdır’ sonucu çıkarılamaz. Önce dolandırıcılık fiiline iştirak, iştirak iradesi ve kast ispatlanmalı; ardından katkının yalnız bilgi veya araç vermekle sınırlı olup olmadığı belirlenmelidir. Kuralın işlevi, sınırlı katkı ile dolandırıcılığın planlanması veya icrasında daha yoğun rol alan kişiyi aynı seviyede cezalandırmamaktır.

2. Kast ve delil değerlendirmesi

Hesabın suç gelirinin aktarılmasında kullanılmış olması tek başına her durumda iştirak kastını kanıtlamaz; fakat hesabın ücret karşılığı devri, mobil bankacılık şifresi ve doğrulama kodlarının paylaşılması, işlemlerden pay alınması, çok sayıda şüpheli transfer, paranın hemen çekilmesi veya üçüncü kişilere aktarılması ve gerçek dışı savunmalar kastın tespitinde birlikte değerlendirilebilir.

Savunma bakımından hesap hareketlerinin kronolojisi, iletişim kayıtları, cihaz ve IP verileri, hesabın kim tarafından yönetildiği, menfaat elde edilip edilmediği ve sanığın asıl faillerle ilişkisi somutlaştırılmalıdır. Ceza sorumluluğu kişiseldir; yalnız hesap sahibi olma olgusuna dayalı varsayımsal mahkûmiyet kurulamaz.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

3. Suç vasfı ve iştirak biçimi

Somut olayda dolandırıcılığın banka veya bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması gibi nitelikli hâllerinin bulunup bulunmadığı, asıl fiilin nasıl işlendiğine göre tayin edilir. TCK m.158/4 ise suç vasfından sonra uygulanacak özel bir indirim kuralıdır. Fail, hileli iletişimi kurmuş, mağduru yönlendirmiş, hesap akışını yönetmiş veya parayı organize biçimde dağıtmışsa katkının ‘yalnızca bilgi veya araç verme’ ile sınırlı olduğu söylenemeyebilir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin E.2019/25555, K.2022/3919 sayılı kararı, bankanın hileli biçimde araç olarak kullanıldığı fiillerde suç vasfının somut icra hareketlerine göre belirlenmesi ve etkin pişmanlık için zararın giderilmesine gerçek imkân tanınması gerektiğini gösteren önceki dönem içtihadına örnektir.

4. Geçiş hükümleri

Kanun yolu incelemesinde bulunan ve yeni fıkranın uygulanabileceği sanıkların bölge adliye mahkemesindeki dosyaları bozularak ilk derece mahkemesine gönderilecek; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyalar da geliş usulüne göre ilk dereceye iletilecektir.

İnfaz aşamasında olup daha önce TCK m.168 uygulanmamış hükümlüler, mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde zararı tamamen giderirse m.168/2’deki etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilir. Bu süre içinde zarar tamamen giderilinceye kadar infaz ertelenemez veya durdurulamaz. Kanun yoluna başvurulmadığı için yürürlükten sonra kesinleşen bazı hükümler de geçiş hükmüne dahildir.

5. Uygulamadaki temel ayrım

Dosya incelemesinin iki aşamalı yapılması gerekir: Önce maddi olay ve iştirak kastı; sonra katkının kapsamı. Beraat gerektiği savunulan bir dosyada m.158/4 indirimi ikrar gibi sunulmamalı, asli savunma ile tali uygulama talebi birbirinden ayrılmalıdır.

Mağdur zararının giderilmesi, etkin pişmanlık ve geçiş hükmü yönünden güçlü sonuç doğurabilir; ancak ödeme şekli, zarar kapsamı, ihtar tarihi ve altı aylık sürenin başlangıcı dosya üzerinden belgelendirilmelidir.

Uygulama kontrol listesi

• Hesap sahipliğini değil iştirak kastını ve somut katkıyı analiz edin.
• Katkının yalnız bilgi/araç vermekle sınırlı olup olmadığını ayrı başlıkta tartışın.
• Dosyanın ilk derece, kanun yolu veya infaz aşamasında olduğunu belirleyin.
• Zarar miktarı, ihtar tarihi ve altı aylık süre için ayrı takip kaydı oluşturun.
• Beraat savunması ile tali indirim/etkin pişmanlık taleplerini kademeli kurun.

Sık sorulan uygulama soruları

Hesabını kullandıran kişi mutlaka ceza alır mı?

Hayır. Ceza için dolandırıcılığa iştirak iradesi ve kastın kuşkuya yer bırakmayacak delillerle ispatı gerekir. Hesabın suçta kullanılması kuvvetli bir olgu olabilir, ancak otomatik sorumluluk yaratmaz. Hesabın ele geçirilmesi, kandırılma, teknik erişim, para akışından haberdar olmama ve menfaat elde etmeme savunmaları somut verilerle araştırılmalıdır.

Yarı indirim ne zaman uygulanmaz?

Sanık mağdurla temas kurmuş, hile senaryosunu üretmiş, hesapları dağıtmış, parayı çekmiş veya diğer failleri yönetmişse iştirak katkısı yalnız bilgi ya da araç vermekle sınırlı değildir. Bu durumda m.158/4 indirimi uygulanmayabilir. Mahkeme, indirimin kabul veya reddini sanığın somut hareketleri üzerinden gerekçelendirmelidir.

Ücret alınmaması kastı ortadan kaldırır mı?

Tek başına kaldırmaz. Kanun kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlama amacını arar. Doğrudan kira bedeli alınmaması, asıl faile menfaat sağlama bilinci varsa sorumluluğu dışlamayabilir. Buna karşılık herhangi bir menfaat bağı bulunmaması ve hesabın olağan kullanım görünümü savunma lehine diğer delillerle birlikte önem taşır.

Zararın giderilmesi beraat anlamına gelir mi?

Hayır. Zararın tamamen giderilmesi etkin pişmanlık veya geçiş hükmü kapsamında ceza indirimi sağlayabilir; suçun oluşmadığı sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Ödeme yapılırken hukuki niteliğin açık tutulması, mağdur zararının doğru hesaplanması ve ödeme belgesinin dosyaya sunulması gerekir.

Genel değerlendirme

TCK m.158/4, hesap kullandırma olgusunu otomatik mahkûmiyet sebebi yapan bir hüküm değil, iştirak katkısının sınırlı kaldığı durumlarda orantılılık sağlayan özel bir indirimdir. Soruşturma makamları para akışının yanında dijital erişim ve iletişim delillerini toplamalı; mahkemeler ise kast ile katkının kapsamını ayrı ayrı gerekçelendirmelidir. Savunmanın odağı da yalnız hesabın kime ait olduğu değil, hesabı fiilen kimin yönettiği ve sanığın dolandırıcılık planına hangi bilinçle ne ölçüde katkı sunduğu olmalıdır.

Uygulama Araçları

TCK m.158/4 incelemesi, hesabın kime ait olduğu ile sınırlı tutulmamalı; kast ve katkı aşağıdaki delil matrisiyle değerlendirilmelidir.

Kademeli savunma örneği

Birincil talep: Müvekkilin dolandırıcılık planını bildiğini ve suça iştirak iradesini gösteren kesin delil bulunmadığından beraatine karar verilmelidir.

Tali talep: Aksi kanaatte olunursa katkının yalnız hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi veya aracı vermekle sınırlı kalması nedeniyle TCK m.158/4; koşulları varsa zarar giderimi nedeniyle TCK m.168 uygulanmalıdır.

Altı aylık geçiş takibi

• Mahkemenin ihtar tarihi tutanağa ve süre takip sistemine kaydedilir.
• Mağdur zararının kapsamı ve ödeme mercii kesinleştirilir.
• Kısmi ödeme yerine tam giderim sağlanır ve dekont/makbuz dosyaya sunulur.
• Zarar tamamen giderilmeden infazın ertelenmesi veya durdurulmasının istenemeyeceği gözetilir.

Kaynaklar ve doğrulama notu

• 7589 sayılı Kanun (resmî mevzuat)
• 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete
• Yargıtay 8. CD, E.2019/25555, K.2022/3919
• Yargıtay 8. CD, E.2022/4986, K.2024/8706
• Yargıtay 15. CD, E.2017/15695, K.2020/4115

Uyarı: Bu çalışma genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın tarihine, dosya aşamasına ve özel koşullarına göre ayrıca hukuki değerlendirme yapılmalıdır.