On iki taslağın doğruluk kontrolü, kalan başlıkların özeti ve uygulama takvimi
7589 sayılı Kanun | 31 Temmuz 2026 | Güncelleme: 8 Ağustos 2026
Kamuoyunda ‘12. Yargı Paketi’ olarak anılan 7589 sayılı Kanun, 16 Temmuz 2026’da kabul edildi ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenlemelerin çoğu yayım tarihinde, TMK m.440 ve m.444 ile HMK m.149 değişiklikleri ise üç ay sonra yürürlüğe giriyor.
Doğrulama sonucunun kısa özeti
7589 sayılı Kanunun tam metni, güncel temel kanun maddeleri ve ilgili kararlar kontrol edildi. On iki taslaktan sekizi ana ekseniyle doğrulandı; üçünde önemli kapsam veya nitelendirme düzeltmesi gerektiği görüldü; ‘İİK m.34/a ile idareye ön başvuru’ başlığı ise 7589 sayılı Kanunda ve güncel İcra ve İflas Kanununda bu içerikle yer almıyor.
| No | Taslak başlığı | Sonuç | Gerekli düzeltme / not |
|---|---|---|---|
| 1 | Belirsiz alacak davası | Doğrulandı | HMK m.107 kaldırıldı; HMK m.109/4 tek seferlik artırım getirdi. |
| 2 | IBAN kiralama | Başlık düzeltilmeli | Bağımsız suç/nitelikli hâl değil; sınırlı iştirak hâlinde yarı indirim. |
| 3 | İdari yargıda tek hâkim | Doğrulandı | 486.000 TL ve sayılan dava grupları; geçiş hükmü dava tarihine bağlı. |
| 4 | HMK m.168 | Doğrulandı | Kanun yolu hükümle birlikte; tek başına kaldırma/bozma sebebi değil. |
| 5 | TBK m.55 faiz | Doğrulandı | Yalnız yeni olaylara uygulanır; bilinen/bilinmeyen dönem ayrımı. |
| 6 | Miras ortaklığı satışı | Kısmen düzeltilmeli | Mirasçılara özel ilk artırma İİK m.114; TMK m.444 elektronik satış/onama. |
| 7 | HAGB | Doğrulandı | İlk HAGB kararında istinaf; açıklama kararında özel itiraz ayrımı. |
| 8 | İdareye ön başvuru / İİK 34/a | 7589’da yok | Bu başlık yayımlanmamalı; başka düzenlemeyle karıştırılmış. |
| 9 | CMK m.308 | Doğrulandı | Üç ay dosyanın tesliminden başlar; sanık lehine itiraz süresiz. |
| 10 | Kaçak sanık | Kısmen düzeltilmeli | Yenileme, güvenlik tedbiri kararı varsa ve savunma iradesi bildirilirse. |
| 11 | CMK m.80 verileri | Kapsam düzeltilmeli | Genel koruma tedbiri verileri değil, genetik inceleme sonuçları. |
| 12 | Yargı teşkilatı/sınav | Doğrulandı | Eğitim ve sınav ölçütleri, Adli Tıp görev süreleri, Danıştay geçici yapı. |
Kalan başlıkların hukuki özeti
İdari yargıda tek hâkim ve temyiz sistemi
2576 sayılı Kanun m.7’de tek hâkim sınırı 486.000 TL’ye çıkarıldı. Düzenleyici işlemler hariç olmak üzere bu sınırın altındaki iptal ve tam yargı davaları ile öğrenci işlemleri, belirli kamu görevlisi işlemleri, uyarma cezaları, meslek kuruluşlarının bazı disiplin cezaları ve 2022 sayılı Kanun kapsamındaki davalar tek hâkimle çözümlenecek.
İYUK m.45’te bölge idare mahkemesinin dosyayı geri gönderme sebepleri sınırlı sayıldı; keşif/bilirkişi ve duruşma eksikliğini bölge idare mahkemesi kendisi gidererek karar verebilir. İYUK m.46’da kaldırma üzerine yeniden verilen kararların temyizi düzenlendi; tek hâkim davaları ve kanunda sayılan bazı işler temyiz dışında bırakıldı.
Davaların birleştirilmesi ve ayrılması
HMK m.168’e göre aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinin birleştirme kararına karşı yalnız istinaf; ilk derece ayırma kararına karşı istinaf; bölge adliye mahkemesinin birleştirme veya ayırma kararına karşı ise ancak hükümle birlikte temyiz mümkündür.
Kanun ayrıca bu hususun tek başına BAM’da hükmün kaldırılarak esastan incelenmesi veya Yargıtayda bozma sebebi olmayacağını söyler. Taslakta bu son cümlenin mutlaka yer alması gerekir.
Miras taşınmazlarında elektronik satış
İİK m.114 değişikliği, tüm maliklerin mirasçı olduğu ve üçüncü kişi mülkiyetinin bulunmadığı taşınmazlarda ilk artırmanın bir defaya mahsus yalnız mirasçılar arasında yapılmasını; bu artırmada eşik olarak muhammen kıymetin yüzde yüzünü öngörür. Bedelin yatırılmaması hâlinde teminat sonuçları ve teklifin yüzde beşi oranında idari para cezası düzenlenmiştir.
TMK m.440 ve m.444 ise satışın UYAP’a entegre elektronik portalda yapılmasını ve m.444 bağlamında ihalenin vesayet makamının onamasıyla tamamlanmasını düzenler. Bu iki TMK değişikliği yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer; daha önce ilan edilmiş artırmalarda eski hükümler uygulanır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı
CMK m.308’de Başsavcının Ceza Genel Kuruluna itirazı, dosyanın kendisine tesliminden itibaren üç aylık süreye bağlandı. Ancak sanık lehine itirazda süre aranmaz. Bu istisna belirtilmeden ‘üç ay geçince hiçbir itiraz olmaz’ denilmesi yanlış olur.
Değişiklik, yürürlükten sonra teslim edilen dosyalara uygulanır; daha önce teslim edilen dosyalarda eski hüküm devam eder.
Hâkim ve savcı yardımcılığı, Adli Tıp ve Danıştay
2802 sayılı Kanun m.10’a eğitim alanları, yazılı sınavların yüz puan üzerinden yapılması, mazeret prosedürü ve sözlü sınavın dört ayrı ölçüt grubunda yirmi beşer puan üzerinden değerlendirilmesi eklendi. Üye puanlarının ayrı ayrı tutanağa geçirilmesi öngörüldü.
Adli Tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeleri ile belirli başkanlıklar için dört yıllık görev süresi getirildi. Danıştay Kanunu geçici m.27’deki süre on yıldan on dört yıla çıkarıldı ve belirli hükmün 23 Temmuz 2030’a kadar uygulanmayacağı düzenlendi; bu değişiklik 23 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe girdi.
Yürürlük takvimi
- Kanunun genel yürürlük tarihi: 31 Temmuz 2026.
- Danıştay Kanunu değişikliği: 23 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere 31 Temmuz 2026’da yürürlük.
- TMK m.440, TMK m.444 ve HMK m.149 değişiklikleri: yayım tarihinden üç ay sonra.
- Özel geçiş hükümleri: idari tek hâkim için yeni davalar; İYUK temyiz için yeni BAM kararları; TBK m.55 için yeni zarar doğurucu olaylar; HMK m.107 için eski davalarda eski rejim.
Sonuç
7589 sayılı Kanun, tek bir alanda değil hukuk, ceza ve idari yargı usulünde eş zamanlı değişiklikler yaptı. En büyük uygulama riski, kamuoyundaki kısa başlıkların madde metnini aşan sonuçlar üretmesidir. Özellikle IBAN kullandırma, genetik veriler, kaçak sanığın yenileme hakkı ve miras satışında değişikliğin doğru kanun maddesine bağlanması gerekir. Her dosyada yürürlük ve geçiş hükmü ilk kontrol noktası olmalıdır.
Uygulayıcılar için ilk kontrol adımları
Her dosyada önce değişikliğin hangi kanun maddesine işlendiği ve özel yürürlük tarihi belirlenmelidir. 31 Temmuz 2026 genel tarih olmakla birlikte üç ay sonra yürürlüğe girecek maddeler ve 23 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli Danıştay düzenlemesi vardır. Dava, olay, karar, dosya teslimi veya artırma ilanı tarihi farklı geçiş hükümlerinde ayrı ayrı ölçüt alınmıştır.
İkinci adım, kısa kamuoyu başlığı yerine tam normun okunmasıdır. ‘IBAN suçu’, ‘veri imhası’ veya ‘kaçak sanığa yenileme’ gibi ifadeler normun koşullarını görünmez kılabilir. Dilekçede değişiklik kanununun madde numarasıyla yetinilmeyip temel kanundaki güncel fıkra, yürürlük ve geçici madde birlikte gösterilmelidir.
Üçüncü adım, derdest dosyalarda usulî hak kaybı takvimidir. HMK m.109/4’te tahkikat sonuna kadar tek artırım, TCK m.158 geçişinde altı aylık zarar giderimi, CMK m.308’de dosyanın tesliminden başlayan üç ay ve idari yargıda karar/dava tarihine bağlı geçiş rejimleri ayrı süre kayıtları gerektirir.
Son olarak, bu paket sonrasında çıkacak yönetmelik ve içtihatlar izlenmelidir. Özellikle genetik veri sistemi, HAGB kanun yolu kapsamı, kısmi davada tek artırımın uygulanması ve TBK m.55’te ‘karar tarihi’ kavramı ilk derece ile kanun yolu kararlarında yeni uyuşmazlıklar üretebilir.
Genel değerlendirme
Paketin uygulanmasında doğru yöntem, her kısa başlığı üçlü bir kontrolle sınamaktır: güncel madde metni, yürürlük-geçiş hükmü ve somut dosyanın aşaması. Bu kontrol, gerçekte bulunmayan İİK m.34/a başlığı gibi hataların yayımlanmasını önlediği gibi, doğru değişikliklerin aşırı genellenmesini de engeller. Hazırlanan altı bağımsız inceleme, en yüksek uygulama etkisine sahip konularda bu yöntemi ayrıntılandırmaktadır; kalan başlıklar için de yeni içtihat ve ikincil mevzuat yayımlandıkça güncelleme yapılmalıdır.
Uygulama Takvimi ve İçtihat İzleme Listesi
| Konu | Zaman ölçütü | Uygulama notu |
|---|---|---|
| Genel yürürlük | 31 Temmuz 2026 | Özel tarih bulunmayan değişiklikler |
| Danıştay geçici yapı | 23 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli | Yayım tarihinde yürürlük |
| TMK m.440 ve m.444; HMK m.149 | Yayımdan üç ay sonra | Daha önce ilan edilen satışlarda geçiş hükmü kontrol edilir. |
| HMK m.107/m.109 | Dava tarihi | 31 Temmuz 2026 öncesi belirsiz alacak davalarında eski m.107 sürer. |
| TBK m.55 | Zarar doğuran olay tarihi | Eski olaylara yeni faiz ayrımı uygulanmaz. |
| CMK m.308 | Dosyanın Başsavcılığa teslim tarihi | Sanık lehine itirazda süre aranmaz. |
| TCK m.158/4 geçişi | Dosyanın aşaması ve ihtar tarihi | Kanun yolu ve infaz dosyaları ayrı değerlendirilir. |
İlk içtihatlarda izlenecek sorular
- HMK m.109/4’te tek artırımın faiz başlangıcına etkisi nasıl belirlenecek?
- TCK m.158/4’te katkının yalnız bilgi veya araç vermekle sınırlı olması hangi delillerle kabul edilecek?
- HAGB istinafında kesinlik sınırları ve hükmün esasına ilişkin inceleme nasıl uygulanacak?
- CMK m.80’de erken silme için haklı neden ve ölçülülük ölçütleri nasıl kurulacak?
- TBK m.55’te ilk karar kaldırılır veya bozulursa hangi karar tarihi esas alınacak?
- Genetik verilerin yirmi yıl saklanmasının anayasal ölçülülüğü nasıl denetlenecek?
Yayın kontrolü: Her güncellemede üç kaynak birlikte kontrol edilmelidir: temel kanundaki güncel madde metni, 7589 sayılı Kanunun geçiş/yürürlük hükmü ve somut konuya ilişkin yeni Yargıtay, Danıştay veya AYM kararı.
Kaynaklar ve doğrulama notu
- 7589 sayılı Kanun (resmî mevzuat)
- 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete
- 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
Uyarı: Bu çalışma genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın tarihine, dosya aşamasına ve özel koşullarına göre ayrıca hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Henüz yorum yok.